Różnicówka: selektywna

Istnieje jeszcze jeden szczególny rodzaj różnicówek: wyłączniki różnicowoprądowe selektywne (oznaczane literą S). Podobnie jak standardowe RCD, występują w typach AC, A i B — mamy więc różnicówki AC Selektywne, A Selektywne oraz B Selektywne.

Działają podobnie jak zwykłe różnicówki, ale z jedną istotną różnicą — mają wbudowane opóźnienie czasowe. Oznacza to, że nie wyłączają natychmiast, lecz dają pierwszeństwo „zwykłym” różnicówkom znajdującym się bliżej chronionych obwodów. Dopiero gdy te zawiodą, wkracza zabezpieczenie selektywne.

Rozwiązanie to stosuje się głównie tam, gdzie instalacja wymaga wielopoziomowej ochrony:

• szkoły i szpitale,
• obiekty użyteczności publicznej,
• rozbudowane instalacje przemysłowe.

W domach jednorodzinnych spotyka się je rzadziej, choć ich zastosowanie realnie zwiększa poziom bezpieczeństwa instalacji.

Poniższy schemat pokazuje typowy przykład zastosowania w praktyce — jedna różnicówka selektywna (100 mA / S) zamontowana na początku instalacji „nadzoruje” osobne różnicówki 30 mA w domu i garażu:

Można powiedzieć, że różnicówka selektywna to ostatnia deska ratunku — działa wtedy, gdy podstawowe zabezpieczenie zawiedzie. A to ważne, bo warto powiedzieć wprost: różnicówki to urządzenia mechaniczne i jak każde urządzenie mogą się zużyć lub ulec uszkodzeniu — są jednymi z najczęściej ulegających awarii elementów w rozdzielnicy. Różnicówka selektywna dodaje kolejną warstwę ochrony — gdy zwykła różnicówka przestaje działać, w razie porażenia prądem może nam uratować życie.

Dobór selektywnego wyłącznika różnicowoprądowego — zasada 3x

Przy wyborze takiego wyłącznika należy kierować się zasadą selektywności zabezpieczeń różnicowoprądowych: wyłącznik zamontowany „nad” innym wyłącznikiem powinien mieć prąd zadziałania 3-krotnie wyższy, aby zapobiec ich jednoczesnemu wyzwoleniu.

Przykładowo:

• Typowa różnicówka domowa 30 mA × 3 = 100 mA → różnicówka selektywna
• Różnicówka warsztatowa 100 mA × 3 = 300 mA → różnicówka selektywna

Chcesz zobaczyć, jak wygląda taka rozdzielnica w praktyce? Rozdzielnica główna budynku

Różnicówka selektywna przy SPD — sieć TT

Uwaga: ten przypadek dotyczy wyłącznie instalacji w układzie sieci TT, który w Polsce spotykany jest rzadko — głównie na niektórych obszarach wiejskich. Jeśli nie wiesz, w jakim układzie pracuje Twoja instalacja, z dużym prawdopodobieństwem jest to układ TN — i poniższy fragment Cię nie dotyczy.

W sieci TT, gdy w rozdzielnicy zamontowany jest ogranicznik przepięć (SPD), w praktyce instalacyjnej stosuje się różnicówkę selektywną, aby zapewnić odporność na impulsy prądowe generowane przez SPD i zachować selektywność ochrony. Podczas przepięcia (np. wywołanego uderzeniem pioruna) SPD odprowadza energię do ziemi — ten chwilowy prąd przepływa przez przekładnik różnicówki i może ją fałszywie wyzwolić. Różnicówka selektywna (typ S), dzięki wbudowanemu opóźnieniu, daje SPD czas na odprowadzenie energii i sama nie reaguje.

W efekcie instalacja ma dwa poziomy ochrony: różnicówkę selektywną przed SPD i standardowe różnicówki 30 mA za SPD, chroniące obwody odbiorcze.